Verhalengraver

Halverwege de teamvergadering wordt het me ineens duidelijk. Iedereen staat maar aan dode paarden te trekken en één voor één raken mijn teamgenoten uitgeput. Geen wonder. Een dood paard is niet te verplaatsen. Ik gooi het balletje op, maar krijg vooral te horen hoe belangrijk het is om ‘de rest’ mee te krijgen. Anders wordt het nooit wat.

Eenmaal op m’n werkplek kan ik het beeld van het dode paard niet loslaten. Volgens mij is het een bekende valkuil van iedereen die werkt in een organisatie. Een vooroploper zijn en alles wat nieuw en spannend is zie je als kans, maar collega’s zien die kansen niet. Die zien vooral de beren op de weg, hebben dat jaren geleden al eens geprobeerd en dat mislukte, hebben geen energie om te veranderen of vinden het eigenlijk wel best zoals het nu gaat. Veranderen kost energie, niet iedereen heeft op hetzelfde moment energie.

Ik pak een oude kist met speelgoed en vind een paard van playmobil. Er ontstaan plaatjes in m’n hoofd. Buiten schijnt de zon. Zonde om binnen te zitten. Ik pak wat dingen uit de speelgoedkist, grijp m’n camera en ga naar buiten. Een kleine japanse esdoorn in pot is perfect om als decor te dienen voor een begrafenis.




Ik stuur de link naar het filmpje naar m’n team. “Hahaha.” “Oh jee, je hebt helemaal gelijk.” De volgende teamvergadering trekken we niet meer aan de dode paarden, maar zijn we op zoek naar de levende paarden die graag bewegen.

Verhalen aan elkaar vertellen doen we elke dag. Over de man die je gister bij de bushalte tegenkwam, over het telefoontje dat je van je zus kreeg, over de Belg die een bocht afsnijdt. We lezen kranten en boeken, lezen onze kinderen de meest onmogelijke dingen voor. Verhalen zijn zo veel aanwezig dat we haast wel lijken te vergeten dat dit is hoe we kennis en inzicht opdoen.

Een goed verhaal vertellen associeren we al snel met de romanschrijver die ons met een verzonnen verhaal weet te raken of de expert die op de TED conferentie perfect geformuleerd zijn idee overbrengt en je meteen aan het denken zet. Deze associaties zetten ons op het verkeerde been, want het ontneemt ons het zicht op de alledaagse verhalen om ons heen die, meestal minder mooi verpakt, ons aan het denken zetten en waarvan we leren.

Verhalen zichtbaar en vertelbaar maken.

Als verhalengraver help ik om alledaagse verhalen zichtbaar en vertelbaar te maken. Startpunt is meestal een vraag vanuit de organisatie om iets uit te leggen aan collega’s. Die vraag gaan we eerst onderzoeken en deconstrueren. Is de vraag die je voorlegt de daadwerkelijke vraag of is er een vraag achter de vraag? Wil je zelf vertellen of wil je naar verhalen in de organisatie luisteren? Misschien moet je juist eerst verhalen uit de organisatie ophalen om aan te scherpen wat je wilt vertellen.

Als duidelijk is wat je daadwerkelijk wilt bereiken construeren we zorgvuldig een verhaal. De eerste versie vinden we waarschijnlijk waardeloos, maar in versie tien vinden we alleen nog een spelfout.

Afhankelijk van de inhoud van het verhaal en het beoogde publiek kiezen we een geschikte verpakking. Dat kan een presentatie zijn, een geschreven verhaal of een (animatie)video. Dit maakt het verhaal vertelbaar en deelbaar.

En soms zal mijn advies zijn om nog helemaal niets te verpakken, maar dat er eerst meer introspectie en onderzoek nodig is.