Kirsten heeft een doos op haar bureau gezet en doet alles wat op haar bureau ligt in de doos. 

“Hee, krijg je een nieuwe werkplek?”, vraag ik.

“Dat hoop ik.”

Verbaasd door het antwoord moet ik even lachen. “Hoezo hoop je dat?”

Kirsten legt uit. “Nou, vanwege de grote reorganisatie wordt iedereen intern verhuisd, maar het is een chaos. Gisteren kreeg ik een mailtje dat onze hele afdeling morgen leeggehaald wordt, maar waar we naar toe gaan weten we niet, laat staan dat we maandag weten waar onze spullen zijn. Ik pak m’n eigen spullen dus maar in, dan kan ik maandag in ieder geval verder. Leuk, hoor, al die mooie woorden die ze plakken op de zoveelste reorganisatie, maar ondertussen sta ik hier met nul informatie.”

Medewerkers worden nog wel eens vergeten in de uitvoering van een communicatieplan. Bij grote veranderingen weet iedereen hoe belangrijk het is om “de mensen mee te nemen”, maar door de alledaagse stress om het praktische deel op orde te krijgen, verwatert de boodschap en weet niemand meer waarom de verandering noodzaak was en hoor je vooral gemopper over de praktische zaken bij de koffiemachine. Zie dan je mensen nog maar voor je oorspronkelijke plan te winnen.

Ook een medewerker heeft recht op een goed verhaal

Als het gaat om marketing is het heel normaal om externe bureaus in te huren die heel goed zijn in een verhaal creëren om een idee of product aan de man te brengen, maar hoe helder is de boodschap aan de binnenkant? Wie bekommert zich eigenlijk om de verhalen die medewerkers nodig hebben? De verhalen die richting geven aan gedrag op de werkvloer? Verhalen die inspireren tot experimenteerlust? Verhalen die je houvast geven bij het nemen van beslissing die in lijn zijn met de strategie van de organisatie? Verhalen die je vertellen hoe je je werk het beste kunt doen?

Een goed verhaal geeft richting

Een goed verhaal vertellen is een bewezen manier om mee te inspireren en van te leren. Maar wat is dan een goed verhaal?

Vraag mensen om een verhaal en er komt niets. Vraag om de laatste keer dat iemand gefrustreerd of blij verrast was door het gedrag van een collega en er komt gegarandeerd een verhaal.

Een goed verhaal is concreet, niet ingewikkeld, geloofwaardig, raakt het hart en maakt een punt.

Klinkt als een eenvoudige checklist om af te werken, maar het vergt een omslag in je denken. Waarschijnlijk ben je al jaren gewend op een bepaalde manier je kennis en ideeën over te brengen, gebaseerd op feiten en cijfers verpakt in mooi vormgegeven lijstjes. Zo hebben we het allemaal aangeleerd gekregen in onze opleiding. Maar helpen de lijstjes wel om te overtuigen? Feiten en cijfers overtuigen vooral door het verhaal dat je er in de vergadering bij vertelt. Alleen leggen we de lijstjes vast en zit het verhaal alleen tussen de oren van de paar toehoorders. De anderen hebben alleen het tastbare bewijs van de lijstjes en krijgen het verhaal vaak niet meer te horen. Denken in verhalen vergt dat je op een andere manier gaat luisteren naar de mensen om je heen, de verhalen gaat vastleggen en leert wanneer je welk verhaal gaat vertellen. 

Een goed verhaal ligt voor het oprapen

Soms zijn vaardigheden die zo vanzelfsprekend lijken helemaal niet zo vanzelfsprekend voor mensen die net beginnen met werken. Ik mocht voor een project medewerkers interviewen over hun werk. Zo kwam ik in gesprek met een jonge medewerker die als office manager werkte voor de programmamanager. Het was zijn eerste baan na zijn opleiding op het MBO en vertelde me in vertrouwen dat hij het best pittig vond, werken. Eén van de dingen die in het interview naar voren kwam was dat hij vaak thuis nog aan het werk dacht, aan alle dingen die hij niet moest vergeten te doen de volgende dag. Het eindeloze malen bezorgde hem zelfs slapeloze nachten. Op een gegeven moment begon hem op te vallen dat zijn directe collega’s, telkens dingen opschreven. Hij vroeg wat ze deden. Toen pas viel voor hem het kwartje. Als je al je taken opschrijft hoef je ze niet te onthouden.

Hoe interpreteer jij dit verhaal? Is deze jonge medewerker iemand met een gebrek aan basisvaardigheden? Is zijn opleiding tekort geschoten? Of is het een medewerker die goed in staat is te reflecteren op zijn eigen functioneren en zichzelf beter leert werken? Hoe je het ook interpreteert, in zo’n ogenschijnlijk kleine anekdote schuilt een groot verhaal over leren.

Zo zijn er eindeloos veel verhalen in een organisatie die allemaal een gelaagd verhaal vertellen. Door ruimte te maken voor het vertellen van verhalen, geef je ook ruimte aan onverwachte leermomenten. De kunst is om dit soort verhalen te vangen en zodanig te verpakken dat ze doorverteld worden bij de koffieautomaat.