Posts Tagged taal

Mens, durf te lezen!

Ik weet niet anders dan dat ik lees. Ik las boeken zodra ik dat kon. De kinderboeken in de bibliotheek in het dorp waarin ik opgroeide las ik allemaal uit (nou ja, allemaal…alles wat maar enigszins leuk was). Toen ik A-boeken leeftijd had, las ik al B-boeken. Ik las C-boeken toen ik eigenlijk B-boeken moest lezen en daarna viel ik in het grote gat tussen kind en volwassen zijn dat ik opvulde met Stephen King, Kees van Kooten, Tolkien en materiaal waar ik mentaal eigenlijk nog niet aan toe was. Maar ik las en ik las. De werelden die de schrijvers in mijn hoofd wisten te toveren sleepten mij door schooljaren waarin ik mij niet thuis voelde tussen de kinderen in mijn klas. Bij het lezen van een boek deed het wel of niet hebben van vrienden en vriendinnen er niet meer toe. Als je leest telt alleen het verhaal.

Maar tjongejonge wat hebben leraren hun best gedaan mij het gevoel aan te smeren dat ik niet goed was in lezen. Al op de basisschool kreeg ik begrijpend lezen, zo ongeveer het enige vak waar ik totaal van in de war raakte. Net zoals het ontleden van zinnen. Mijn taalintuïtie was sterk ontwikkeld door al dat lezen, maar praten over voorzetsels en zelfstandig naamwoorden heeft mij nooit kunnen fascineren.

Op de middelbare school werd het van kwaad tot erger. Eerst eindeloos gehamer op spelling, omdat klasgenoten (VWO!) nog steeds de d’s en de t’s niet goed wisten te plaatsen. Dan gedichten lezen uit een tijdperk waarin de docent zich thuisvoelde, maar de beeldspraak van de schrijver had geen enkel raakvlak met mijn leven. Schrijvers lezen die vooral wijsheden voor veertig plussers in pacht hadden. Zo werd mijn liefde voor mijn eigen taal gesmoord. Het trieste dieptepunt was een onvoldoende in de eindexamenklas voor spraakvaardigheid op mijn mondeling examen. Tja, als je eindeloos doorgezaagd wordt over die paar middeleeuwse teksten die je acht maanden daarvoor hebt gelezen, en misschien wel veertig andere verhalen daarna hebt gelezen, dan kan het gebeuren dat je niet meer alle details weet. Dan heb je weinig te zeggen. Daarentegen had ik vol vuur kunnen vertellen over de boeken van Büch (toen nog niet ontmaskerd als fantast) en Hermans, maar daar werd niet naar gevraagd.

Desondanks las ik door. En terwijl de liefde voor de Nederlandse taal en het Nederlandse boek uitdoofde, werd ik verliefd op het Engels. Aangewakkerd door een docent Engels die me gewoon liet lezen voor m’n lijst wat ik leuk vond. Een docent die iconische werken (1984, Animal Farm, Brave New World en meer) klassikaal las en besprak. Ik ontdekte Irving en herlas The Lord of the Rings (de Nederlandse versie las ik in de zomervakantie voorafgaand aan m’n vijftiende verjaardag in Frankrijk, een heerlijke vakantie was dat).

Uiteindelijk liet ik het VWO achter me en las meer dan ooit tevoren. Eindelijk weer lezen om het verhaal. Ik struinde tweedehands boekenmarkten af met de Man en samen bekleedden we de muren van ons huis met verhalen over vroegers die nooit geweest waren en toekomsten die nooit zijn gekomen.

Zonder digitalisering van het boek zou mijn huis inmiddels volgestapeld staan met boeken. Ik lees nog steeds liever in het Engels dan in het Nederlands. Mijn relatie met het Nederlands is toch beschadigd door het taalonderwijs dat ik heb ‘genoten’. Datzelfde taalonderwijs levert inmiddels maar liefst een kwart van de vijftienjarigen af met een taalachterstand. Arjen Lubach zei hardop waar het volgens hem aan ligt. Weg met dat begrijpend lezen. Ik ben het met Lubach eens. Weg met dat technische gedoe. De liefde voor het verhaal moet voorop staan. Mens, durf gewoon weer te lezen!

2

Baby versus Robot: Baby wint

Een erg interessant artikel over taalontwikkeling van Alex Beard op The Guardian vandaag. Beard refereert in het begin van het artikel aan een uniek onderzoek. Een echtpaar hing bij de geboorte van hun eerste kind hun hele huis vol met camera’s en microfoons om de ontwikkeling van hun eigen kind te volgen. De ouders zijn beide onderzoekers, de een linguïst, de ander AI en robot specialist. Hij wilde vooral leren hoe hij zijn robot taal moet leren.

Wat blijkt? Een baby leert vooral in een sociale context. Voor een robot is dat moeilijk na te bootsen.

Roy was no longer sure you could bring a robot up like a real human – or that we should even try. It didn’t seem there was much to gain by developing robots that took exactly one human childhood to become exactly like one young adult human. That’s what people did. And that was before you got into imagination or emotions, identity or love – things that were impossible for Toco. Watching his son, Roy had been blown away by “the incredible sophistication of what a language learner in the flesh actually looks like and does”. Infant humans didn’t only regurgitate; they created, made new meaning, shared feelings.

Inmiddels is Roy gestopt met het ontwikkelen van een robot dat op dezelfde manier leert als een mens. In plaats daarvan richt hij zich op het verbeteren van het menselijk leren.

Het artikel is een voorpublicatie van het boek van Alex Beard dat over twee weken verschijnt: Natural Born Learners. Ik ga het alvast bestellen.0

Hoeveel aannames kun je verpakken in één zin?

Soms hoor je iemand iets zeggen en denk je: hè? Zo zag ik afgelopen vrijdag geheel toevallig een interview in Nieuwsuur met een oud-voorzitter van de NRA, de vereniging voor wapenbezitters van de VS. In reactie op een voorstel om de minimumleeftijd voor het aanschaffen van een vuurwapen van 18 naar 21 jaar zegt hij:

Many Americans, women in particular, out of the home, are living on their own and need firearms for self-defense before 21 (Nieuwsuur, 2 maart 2018, 36:06-36:40)

Wat weet deze man een boel aannames te verpakken in één luttele zin:
1. De wereld buiten je huis is onveilig;
2. Je kunt de mens niet vertrouwen;
3. Je moet buiten de deur dus altijd voorbereid zijn op onheil en een wapen bij je te dragen;
4. De vrouw is een kwetsbare soort;
5. Vrouwen zijn buiten de deur niet veilig;
6. Vrouwen kunnen zich alleen met een vuurwapen verdedigen;

Ik ga maar eens even een luchtje scheppen buiten op straat. Gewapend met een huissleutel, een fototoestel en een glimlach voor ieder mens dat ik tegenkom.0